چاي
Camellia cease چاي با نام علمي
درخت چاي گياهي است هميشه سبز که در طبيعت و به حال وحشي ارتفاع آن به 6 تا 7 و گاهي به 15 متر مي‌رسد.برگ درخت چاي هميشه سبز است وداراي شکل کشيده نوک تيز بوده و کناره آن داراي دندانه‌هاي ريز است و برگها بطور متناوب اطراف شاخه قراردارند. موقعي که برگها کوچک و جوان هستند پوشيده از کرکهاي سفيد ولي برگهاي مسن صاف ، براق و بدون کرک مي‌باشند. گلهاي درخت چاي بطور خوشه‌اي و مجتمع و يا تک گل و ميوه چاي يک کپسول است .
به طور كلي در بازار سه نوع چاي عرضه مي شود:چاي سياه،چاي سبز، و چاي سفيد .
چاي تخته اي كه به صورت تخته هاي شبيه آجر يا بسته هاي كوچك فشرده شده ويا قرص تهيه مي شود. نوع اخير چاي را معمولا در چين و در روسيه از باقي مانده هاي چاي سبز و چاي سياه در كارخانجات درست ميكنند. چاي سبز و چاي سياه هر دو از برگهاي چاي تهيه مي شوند و فقط از نظر رنگ و نوع و روش تهيه باهم اختلاف دارند.
چاي سبز كه به سبب رنگ سبز برگش ،به اين نام گفته مي شود در چين ،ژاپن و آفريقاي جنوبي ودر روسيه مستعمل است.
چاي خيلي سريع بوها را به خود مي گيرد و در نگهداري آن بايد دقت شود كه در نزديكي و تماس با مواد بودار نباشد به همين دليل معمولا آن را در قوطي و ظرفها و جعبه هاي دو جداره بسته بندي ميكنند.براي مصارف جاري نيز بايد سعي كرد در قوطي هاي فلزي يا در شيشه كه درب آن خيلي خوب بسته شود، نگهداري شود..

محل رويش
درخت چاي که اصل آن از چين است و شناسايي چاي در اروپا تقريبا از اوايل قرن 17 شروع شد وبه تدريج در ممالک هلند ، آلمان ، فرانسه ، انگلستان ، روسيه و بالاخره در 1690 در ممالک متحده آمريکايي شمالي مصرف آن رواج گرفت. از نظر کاشت و مصرف چاي چين اولين محلي است که اين گياه در آنجا کاشته شده و به مصرف رسيده است و از اين کشور به ساير نقاط برده شده است
درختچه چاي در حدود 5 هزار سال قبل در چين شناخته شده بوده و مصرف مي شده ،امروزه در اغلب كشورها ي آسيا كه براي چاي اقليم مناسبي باشند ،كاشته مي شود.چاي را در قرن سيزدهم ميلادي براي اولين بار ماركوپولو سياح ونيزي به اروپا وارد كرد و مدتها به علت گراني و كمياب بودن ان فقط مشروب لوكس طبقات بالاي جامعه اوپا و درباريان بود است. از اوايل قرن هجدهم هلندي ها و انگليسي ها از طريق كمپاني معروف هند ورود چاي را به اروپا آغاز كردند. تا قبل از قرن حاضر در ايران چاي كاشته نمي شد و از خارج وارد مي گرديد و دراوايل قرن حاضر تخم چاي را كاشف السلطنه از چين به ايران آورد و در سواحل درياي خزر كه داراي خاك غير آهكي است و از نظر خاك و تا اندازه اي درجه حرارت مناسب چاي مي باشد كاشته مي شود چاي مناطق سرد را تحمل نمي كند و در سالهايي كه در شمال ايران در زمستان درجه حرارت خيلي پايين مي آيد ،رشد آن كمي متوقف مي شود..
ترکيبات شيميايي
مواد متشکله برگ چاي عبارتند از مواد سلولزي ، مواد صمغي ، دکسترين ، پکتين ، مواد چربي ، مواد مومي ، نشاسته ، قند ، اسيد گاليک ، اسيد اگزاليک ، کورستين ، مواد پروتئيني ، الياف ، مواد معدني ، تانن ، کافئين يا تئين ، ترکيبات معطر و دياستاز ميباشد .
خواص درماني
چاي طبق نظر حكماي طب سنتي از نظر طبيعت گرم و خشك است و از نظر خواص ،مقوي روح ، فكر، معده و نيروي جنسي سرد مزاجان و منعظ است.بازكننده گرفتگي هاو انسداد و اعتدال دهنده اخلاط و رقيق كننده مواد غليظه و معرق و مدر است . سردرد را تسكين مي دهد و عطش كاذب را رفع مي كند.صاف كننده خون و درخشان كننده رنگ چهره مي باشد و براي خفقان و بيماري هاي قلب و انتصاب نفس (سخت نفس كشيدن و در مواردي كه ناچار بايد سر را بالا نگاهداشت و كمر را راست كردتا نفس راحت بيرون بيايد)ورفع غم ،يرقان،استسقا ،بواسير و بند آمدن مكرر ادرار نافع است.دم كرده آن دبش و كمي تلخ كه مورد پسند اكثر علاقه مندان به آن است.اگر بجوشانند تلخي و دبشي آن رفع مي شود.بخصوص كه با قند يا نبات خورده شود .به همين جهت اغلب چاي را شيرين مي خورند.و براي تقويت قواي جنسي با خصي الثعلب ،دارچين ،زعفران ،عنبر،نبات وشيرموثرتر مي باشد.توصيه مي شود مثلا اگر با تربدو ترند و ريشه شيرين بيان و گل ختمي ويا پونه و سناي مكي بجوشانند و صاف كنند و كمي نمك طعام و شكر خام و روغن گل داخل آن كرده و تنقيه كنند،مسهل خوبي براي خارج ساختن فضولات لزج سرد مي باشد.
قهوه آن بسيار مقوي روح و نيروي جنسي مي باشد و منعظ است.
طرز تهيه :چاي اعلا 2 گرم ،دارچين 2 گرم،خصي الثعب 2 گرم ،كبابه چيني 1 گرم ريخته و كوبيده و دم كنند و قدري عنبر در آن ريخته و آن قدر قند يا نبات بريزند كه شيرين شود و بخورند.اگر 5 عدد قرنفل نيز در ان بريزند موثر تر مي شود.
از نظر تحقيقات علمي جديد چاي يك نوشايه اي با خواص درماني متعدد مي باشد .ولي دانشمندان كه چاي را ازنظر بررسي خواص درماني زير زره بين تحقيق قرار داده اند ،چاي داراي موادشيميايي متعددي است كه ويروسها و باكتري ها را از بين مي برند و فعاليت عوامل سرطانزا را خنثي مي كنند و فشار خون و كلسترول زياد را كاهش مي دهند و رگهاي خوني را حمايت مي كنند و سر انجام نوشابه آرامبخش است .
اثر ضد باكتريايي
چاي شايد به سبب داشتن انواع تانن كه به آن طعم مخصوصي را مي دهد ،بدون ترديد يك ضد باكتري و ضد ويروس است.در 1940 دانشمندان آمريكايي كشف كرده اند كه تانن يك نوع ويروس آنفلوانزا را ضعيف مي نمايد و همچنين تانن چاي ،ويروس تبخال را مهار ميكند.
ولي فقط دم كرده آن فعاليت ويروس پوليو رامتوقف مي سازد .
در تحقيقاتي كه در كانادا به عمل آمده مشاهده شده است كه چاي در لوله هاي آزمايش تعداد زيادي از انواع ويروس هاي بيماري زا را غير فعال نموده است.
چاي به عنوان يك مايع شست وشوي دهان و ضد كرم خوردگي و فساد دندان است.
چاي در درجه اول به علت داشتن مقدار قابل ملاحظه اي تانن و فلورايد ،عامل ناسازگار نيرومندي با فساد و كرم خوردگي و پوسيدگي دندان است.طبق تحقيقاتي كه دكتر شلبي كاشكت ،از محققان درجه اول مركز تحقيقات دندان پزشكي فورسيت در بوستون به عمل آورده،چاي از ايجاد حفره ،پوسيدگي در دندانها جلوگير مي نمايد.
بررسي هاي دانشمندان ژاپني نيز نشان داده كودكاني كه از انواع چاي كه داراي مقدار زيادي فلورايد است مي نوشند خيلي كم به پوسيدگي و كرم خوردگي دندان دچار مي شوند.
ژاپني ها اخيرا يك نوع خمير دندان ساخته و به بازار عرضه كرده اند كه پايه ساخت آن تانن مي باشد طبق تحقيقاتي كه روي جانوران آزمايشگاهي به عمل آمده است نيز وجود نيروي ضد فساد دندان در چاي مورد تاييد قرار گرفته است.
ضمنا دم كرده چند نوع چاي شامل دم كرده برگهاي چاي سبز چيني ودم كرده برگهاي چاي سياه هندي و انواع ديگر آماده نموده اند كه موشها به مدت 5 هفته آن چاي ها را نوشيدند. در انتهاي مدت آزمايش البته چند لكه روي دندان هاي موشها ظاهر شده بود ولي خيلي كمتر از موشهايي كه دراين ايام از اين چاي ها نخورده بودند و فقط آب ساده خورده بودند.يكي از انواع چاي به نام يونگ هايزن تعداد لكه هاي سياه پوسيدگي را به نصف تقليل داده بودند.
محققان مركز تحقيقات فوريست در پژوهشهاي خود دريافتند كه بين چندين نوع مواد خوراكي موثر ضد پوسيدگي دندان شامل قهوه،عصاره ميوه ها و… چاي از همه موثرتر است.
اثر ضد سرطاني
دانشمندان هر سال از عمر پژوهشي آنها مي گذرد بيشتر به ضد سرطان بودن چاي معتقد مي شوند.
تحقيقات نشان مي دهد همان انواع تاننهاي موجود در چاي كه ويروسها و باكتري ها را از بين مي برند مي توانند پيشرفت انواعي از سرطان را نيز متوقف كند.
چاي سبز اثر ضد سرطاني بيشتري دارد.
دكتر استيچ معتقد است چاي در متوقف ساختن پيشرفت سرطان دهان در افراد سيگاري مفيد مي باشد.
به علاوه تحقيقات جديد علمي ديگري در ژاپن ،روسيه و هند نشان مي دهد كه چاي ممكن است بدن انسان را از آْثار زيان آور تشعشعات در دراز مدت حفظ كند.
اثر چاي در بيماري هاي قلبي و عروقي
دانشمندان روسي دريافته اند كه چاي بخصوص كاتچينهاي موجود در چاي آثار نيرومندي براي تاخير انداختن پيشرفت تصلب شرايين و تقويت عروق مويين ورقيق كننده خون و كاهش دهنده فشار خون،در متابوليسم بدن انسان دارد.مثلا ميخائيل بوكوچاوا در موسسه بيوشيمي باخ در مسكو گزارش مي دهد كه در بيماران روسي چاي فشار خون بالارا كاهش داده ،سردرد را برطرف مي كند ،عروق خوني را تقويت نموده و از ايجاد لخته خون در رگها جلوگيري مي نمايد ،او معتقد است كه كاتچينهاي چاي از هر دارويي براي تقويت عروق مويين موثر تر است.
دانشگاه كاليفرنيا درجه تصلب شرايين را در شريانهاي اكليلي قلب وشريانهاي مغز در حدود 300 نفر از قفقازي ها كه عادت به خوردن قهوه دارند و 100 نفر چيني كه چاي مي خوردند طي 14 سال در بررسي جسد آنها اندازه گيري نمودند.نتيجه اين است كه:آنهايي كه چاي مي خوردند فقط 3/2 آنهايي كه قهوه مي خورده اند آسيب عروقي و قلبي داشته اند و همچنين آنها كه چاي خورده اند3/1 آنهايي كه قهوه خورده اند عروق مغزي آنها آسيب ديده است.
سپس براي آزمايش به رژيم غذايي تعدادي از خرگوشان كه به عنوان نوشابه چاي خورده اند از همه كمتر به آئورت آنها آسيب وارد شده است،حتي از خرگوشهايي كه آب ساده خورده اند نيز كمتر دچار ناراحتي و آسيب آئورت شده بودند و به اين ترتيب نشان داده شد كه چاي از حاميان آئورت است و از تشكيل آتروما (تشكيل پلاكهاي انسداد عروقي)در آئورت جلوگيري مي كند.اگر چاي بي درنگ بعد از غذا هاي پر چربي خورده شود خيلي بهتر با تصلب شرايين مبارزه مي كند.
تحقيقات ژاپني ها در سالهاي 1980 نشان مي دهد كه چاي كلسترول و تري گليسريد را در حيوانات و انسان كه از غذاهاي پر چرب استفاده مي كنند كاهش مي دهد و در اين باره نظريه اين است كه تاننهاي موجود در چاي سبز ميزان كلسترول را در سطح عادي نگه مي دارد و در تحقيقات ديگري نشان داده شده است كه تاننهاي چاي كبد را نيز محافظت مي كند..
اثر تسكين دهنده چاي
دانشمندان و محققان كاليفرنيا در 1984 گزارش نمودند چاي سبز كه كافئين آن گرفته شده باشد خاصيت مسكن ملايم در موش نشان داده است. طبق نظر دكتر جيمز هانري يكي از استادان روانپزشكي در دانشكده پزشكي لوماليندا،چاي بدون كافئين تاثيري كه روي اعصاب مركزي و سيستم اعصاب و ترشحات غدد داخلي جانوران مي گذارد به نظر مي رسد كه اثر مسكن وآرامبخش دارد.
كاهنده فشار خون
چاي قطعا در كاهش فشار خون جانوران تاثير دارد و به علاوه ديده شده است موشهايي كه مرتبا چاي خورده اند بيشتر عمر كرده ا ند دانشمندان فرانسوي نيز تاييد كرده اند موشهايي كه با دونوع خاص تركيبات فلانوئيد تغذيه مي كنند فشار خون آنها بطور محسوسي كاهش يافته است.محققان فرانسوي معتقدند كه خاصيت بايوفلاوونوئيدها در مورد كاهش فشار خون احتمالا شبيه اثر داروهاي بتابلوكر نظير ايندرال است
. دانشمندان ژاپني درعين حال كه خواص بسيار خوبي را براي چاي عنوان نمودهاند معتقدند كه هيچ يك از اين خواص ناشي از يك ماده خاص در چاي نيست ،بلكه تاثير مجموعه اي از انواع مواد شفا بخش در چاي است كه به طور توام و باهم در يك مجموعه اين آثار را دارند.ژاپني ها از چاي 4 نوع مختلف كاتچين جداكرده اند كه همه آنها ضد اكسيد كننده هستند. ضد اكسيد كننده ها به مقدار زياد در برگ چاي خشك و در چاي دم كرده از برگ در هر دو وجود دارد.محققان و كارشناسان روسي و كانادايي نيز خاصيت ضد اكسيد كننده بودن چاي را تاييد مي كنند
موارد منع مصرف
مصرف زياد چاي باعث سياه شدن دندانها مي شود.
در چاي تركيباتي از جمله كافئين وجودارد كه احتمال مبتلا شدن به بيماري كيست پستان را در برخي زنها افزايش مي دهد ،البته اين موضوع هنوز كاملا و صد در صد تائيد نشده است.
مقدار كافئين موجود در برگهاي چاي زياد است ولي در يك فنجان مايع چاي دم شده ثلث يك فنجان كافئين وجود دارد.كافئين از محركهاي سيستم اعصاب مركزي است
چاي ترشح اسيد معده را تحريك مي كند ،بنابراين براي اشخاصي كه زخم معده دارند توصيه نمي شود ولي آن را مي توان با كمي شير و شكر مخلوط كرداما بايد توجه كرد كه شير برخي از تركيبات مفيد چاي نظير تاننها را بي اثر مي كند.
افراط در خوردن چاي ممكن است جذب آهن آلي از خوراكي ها را از بين برده وموجب كم خوني شود.
بخصوص در مورد اطفال توصيه مي شودكه زياد چاي نخورند تا مبادا موجب كم خوني آنها شود
افراط در خوردن چاي يعني در حدود 2 ليتر در روز ممكن است ايجاد يبوست نمايد.

حداقل تا سال 1660ميلادي چاي در انگلستان يك نوشابه غريب خارجي زيان آور تلقي مي شد و فقط در برخي ناراحتي ها به عنوان دارو مصرف مي شد،ولي از زماني كه صاحب نظران پزشكي اعلام كردند چاي را مي توان همراه شير نوشيد چاي در انگلستان مرسوم شد.
پروتئين شير فعاليت تاننهاي چاي را مهار كرده وزيانهاي آن را از بين ميبرد، وهنوز هم عده اي فكر مي كنند كه علت كمي سرطان ناي در انگلستان در اثر عادت خوردن چاي با شير است.ولي تابه حال هيچ قراين علمي اين نظريه را تاييد ننموده است.اضافه كردن شير به چاي ممكن است برخي از آثار نافع چاي را خنثي كند از جمله ممكن است آثار ضد سرطاني آن را كه ناشي از وجود تركيبات تانن مي باشد از بين ببرد.شير همچنين فعاليت فلورايد مفيدضد كرم خوردگي دندان موجود در چاي را متوقف مي كند ..
مصلحات
بهترين اصلاح كننده چاي براي گرم مزاجان اين است كه با فوفل و شيرين بخورند ، ولي براي تقويت اصلاح كننده چاي براي سرد مزاجان خوردن با مشك ،قرنفل ،باديان ختائي و زنجبيل و دارچين

زعفران
زعفران با نام علمي Crocus sativus L . از خانواده زنبق ، گياهي علفي ، چند ساله ، بدون ساقه و كورم دار است .
گلهاي زعفران بنفش است وداراي خامه بلند و كلاله سه بخشي به رنگ نارنجي يا قرمز مي باشد وهمين بخش زعفران داراي ارزش تجاري است .
محل رويش
زعفران نواحي معتدل با ارتفاع 1300 تا 2300 متر از سطح دريا را ترجيح مي دهد. كشت زعفران در حال حاضر در ايران به استان خراسان جنوبي (95% ) و استانهاي اصفهان ، كرمان ، مركزي ، يزد ، كرج و فارس (5% ) منحصر گرديده است . همچنين كشت زعفران علاوه بر ايران و اسپانيا در كشورهاي فرانسه ، يونان ، الجزاير ، مصر، مراكش ،ايتاليا ، آلمان ، استراليا ، مكزيك ، هندوستان ، پاكستان ، چين و تركيه كم وبيش متداول شده است .

تركيبات
ارزش زعفران ( كلاله خشك شده ) بعلت وجود سه متابوليت ثانويه اصلي و مشتقات آن مي باشد :
1- تركيبات زرد رنگ كروسين كه در آب محلول بوده و مسئول رنگ زعفران هستند.
2- تركيبات تلخ پيروكسين كه مسئول طعم زعفران هستند .
3- سافرانال كه مسئول عطر و بوي آن مي باشد .
تركيبات گوناگوني از دسته كارتنوئيدها ، آنتوسيانينها و ترپنوئيدها در كلاله و گلبرگ زعفران شناسايي شده است كه از ميان آنها مي توان كروسين ، دلفينيدين و سافرانال را نام برد .
تركيباتي از زعفران كه واجد اثرهاي فارماكولوژيكي مي باشند مواد تلخي هستند كه از سافرانال و پيگمانهاي مربوط به كارتنوئيد كروسين مشتق مي شوند.
در بررسي سميت حاد عصاره گلبرگ و كلاله زعفران نشان داده شده است كه گلبرگ زعفران جزء تركيبات كم سو و كلاله جزء تركيبات نسبتا سمي قرار دارند .
خواص درماني
زعفران در طب سنتي بطور گسترده مورد استفاده قرار مي گيرد و از عصاره و فرآورده هاي آن بعنوان ضد اسپاسم ،اشتها آور، كمك به هضم طبيعي غذا، مقوي معده ، ضد نفخ ، تسكين دهنده ناراحتيهاي لثه ، ضدآبريزش ، آرامبخش ، افزاينده تعريق ، خلط آور ،درمان اختلالات كبد وكيسه صفرا ،كرامپ ، اختلالات شناختي ،محرك تمايلات جنسي و بي نظمي قاعدگي ، قاعدگي ، خونريزي شديد پس از زايمان ،عفونتهاي ادراري و اختلالات قلبي عروقي استفاده ميشود .
همچنين عصاره كلاله وگلبرگ زعفران اثر ضد التهابي ، ضد دردي و ضد افسردگي در مدلهاي حيواني از خود نشان داده است.
كاهش كلسترول خون
تحقيقات اخير بر روي مكملهاي غذايي و گياهان دارويي مورد استفاده در طب سنتي حاكي از آن است كه تركيبات موجود در آنها از جمله فيبرهاي غذايي ، ويتامينها ، فلاونوئيدها ، استرولها و ديگر تركيبات آنتي اكسيدان ،علاوه بر كاهش چربي خون مي توانند در مهار اكسيداسيون LDL ، حذف راديكالهاي آزاد اكسيژن نقش داشته و با تاثير بر سيستم ايمني و بهبود بيماريها موثر باشند .
تقويت حافظه
نتايج بررسيهاي دانشمندان نشان داده است كه تركيبات اصلي زعفران شامل كروسين ، كروستين پيكروكروستين و سافرانال در جلوگيري از تحليل نورونها و تقويت حافظه نقش دارند .
ضد افسردگي
همچنين اثرات ضد افسردگي عصاره آبي و اتانولي گلبرگهاي گل زعفران به اثبات رسيده است.
ضد سرطان
اثرات ضدسرطاني زعفران همچون مهار تشكيل تومورها ، اثر ضدجهش زايي و مهار سنتز نوكلوئيك اسيدها در سلولهاي بدخيم انسان به اثبات رسيده است
فعاليتهاي ضد توموري به صورت گسترده اي در بسياري از مدلهاي سلولي بررسي شده است . نقش آنتي اكسيداني كارتنوئيدها در عصاره زعفران و تاثيرات وابسته به غلظت آن در مهار سلولهاي توموري مشخص شده است .
موثر در سرطان كبد
كبد يكي از اندامهاي حياتي بدن به شمار مي آيد كه در تنظيم پديده هاي فيزيولوژيك داراي اهميت است و اختلال در عملكرد آن باعث مي شود مجموعه اي از اختلالات فيزيولوژيك ، آناتوميك و انواعي از بيماريهاي مختلف بوجود آيد. با توجه به اينكه آنزيمها در همه بافتها از جمله كبد فعاليت دارند با اندازه گيري آنزيمهايي مانند آسپارتات آمينوترانسفراز(AST) ، آلانين ترانسفراز (AST) ، آلكالين فسفاتاز(ALP) مي توان به آسيبهاي سلولي و اختلال در فعاليتهاي آندوكريني و متابوليكي بدن پي برد.
احتمالا عصاره آبي الكلي زعفران بعلت دارا بودن تركيبات آنتي اكسيدان باعث محافظت سلولهاي كبدي در مقابل استرس اكسيداتيووارده ناشي از اضافه بار ويتامينA شده ودر نتيجه سطح آنزيمهاي كبدي به حد طبيعي برمي گردد.
در برخي مقالات ذكر شده است كه كروسين موجود در زعفران خاصيت تحريك كنندگي صفراي كبدي را نيز دارد .
ضد سرطان سينه و تخمدان
عصاره زعفران و اجزاي اصلي تشكيل دهنده آن يا همان كارتنوئيدها داراي خاصيت پيشگيري كننده سرطان مي با شند. همچنين عصاره گياه زعفران داراي خاصيت ضد فعال كنندگي لوكمي ، استئوساركوما ، فيبروساركوما و سرطان تخمدان مي باشد .
همچنين جلوگيري از فعاليت سلولهاي سرطان سينه توسط دو گونه زعفران به اثبات رسيده است.
كاهش قند خون
يكي از اثرگذارترين گياهان دارويي كه براي كنترل قند خون مورد استفاده قرار مي گيرد زعفران است .
مصرف عصاره آبي زعفران منجربه كاهش معني دار گلوكوز ناشتا ، مقاوم به انسولين و HbA ميشود همچنين مصرف عصاره آبي زعفران همراه با تمرين مقاومتي اثر بيشتري بر كاهش گلوكز ناشتا دارد .
موارد منع مصرف
زعفران بدليل قاعده آور بودن بهتر است در زنان باردار زياد مصرف نشود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

چهارده + هفت =

فهرست