زيره سبز
زيره ي سبز( Cuminum cyminum L) گياهي است از خانواده جعفري ، بوته اي و علفي به ارتفاع حداکثر نيم متر. ساقه اين گياه راست و داراي انشعابات دوتايي است.
ريشه ي آن باريک و بلند و به رنگ سفيد است.
برگ ها به خاطر تقسيمات و بريدگي هاي زيادي باريک و نخي شکل هستند و به صورت متناوب بر روي ساقه قرار گرفته اند. گل ها کوچک به رنگ سفيد و گاهي صورتي مي باشند که مجموع آن ها به صورت چتر مرکب در انتهاي ساقه قرار گرفته اند ميوه ها دوکي شکل ،خورجينك تخم مرغي پهن يا قلبي شكل و نا شكوفا مي باشد.ميوه ها سبز کم رنگ مايل به خاکستري هستند . طعم آن قوي وكمي تلخ مزه است و داري بوي معطري مي باشد.
غير از ميوه، قسمت هاي ديگر گياه نيز معطر است. قسمت مورد استفاده ي اين گياه، ميوه هاي آن است که سرشار از اسانس مي باشد.
محل رويش
زيره سبز بومي مناطق مركزي و جنوبي آسيا بوده و در چند كشور از جمله هند ، پاكستان ، تركيه ، ايران و اسپانيا كشت مي شود .
كاشت اين گياه در ايران در استانهاي خراسان ( سبزوار، نزديک مشهد و اطراف سرخس) ، سمنان ، يزد ، كرمان ، مركزي ، آذربايجان شرقي و سيستان وبلوچستان به صورت ديم و آبي صورت مي گيرد.
تركيبات
قسمت مهم مورد استفاده اين گياه ميوه آن است كه شامل روغن (7%) ، رزين (13%) ،اسانس (5/2%) و آلورن است .
كنجاله زيره سبز نيز غني بوده و حاوي پروتئين(%7/18) ، كربوهيدرات (26%) ، روغن (10%) و مقداري كلسيم ، فسفر و آهن است .
اسانس زيره سبز شامل تركيباتي از كومين آلدئيد ، پاراسيمن ، بتاپينن و گاماترپينن مي باشد كه بيشترين ومهمترين آنها كومين آلدئيد مي باشد .
چنانچه دانه ها پودر شوند، اسانس آن تا حدود 50 درصد کاهش مي يابد و در صورتي که مدت آسياب کردن بيش از يک ساعت باشد، کاهش ميزان اسانس از اين هم بيشتر خواهد بود
دانه هاي زيره ي سبز حاوي تعداد زيادي اسيد آمينه ي آزاد، تعدادي فلاونوئيدهاي گلوکزيدي از جمله مشتقاتي از آپي ژنين و لوتئولين است ترکيبات ديگر اسانس هيدروکربن هاي منوترپني و سزکويي ترپني است.يکي از بهترين نشانه هاي مرغوبيت و کهنه نبودن دانه ها، وجود دو ماده کومين آلدهيد و 3- پارامنتن 7- آل به مقدار قابل توجه در اسانس زيره ي سبز است .
خواص درماني
زيره سبز قابض و خشك كننده است . ضد تشنج و ضد بيماري صرع است .
تقويت كننده معده است ، براي دفع گاز معده و روده موثر است ، سوء هاضمه را برطرف مي كند ، ادرارآور است ،براي رفع قطرع قطره ادرار كردن زيره تفت داده شده را با آب بخوريد .
زيره قاعده آور است ،اشتها را افزايش ميدهد.
درصورت جمع شدن شير در پستان زنان شيرده ضماد زيره را روي پستان قرار دهيد .
براي رفع نفخ و دل درد اطفال شيرخوار اسانس زيره را با روغن بادام روي شكم آنها ماساژ دهيد .
براي برطرف كردن دندان درد دم كرده زيره را در دهان مزمزه كنيد .
براي جلوگيري از خونريزي بيني ، زيره سبز را در سركه خيس كرده و جلوي بيني بگيريد و استشمام كنيد يا چند قطره در بيني بچكانيد .
جوشانده دانه وبرگ گياه طعم تندي دارد و برطرف كننده التهابات تنفسي مي باشد و براي رفع برونشيت مفيد است . خاصيت ضد عفوني کننده زيره سبز مي‌تواند در افزايش ايمني بدن موثر باشد، به همين دليل يک ماده غذايي مفيد براي درمان آنفلوانزا به حساب مي‌آيد
براي التيام زخم چشم ، دانه هاي له شده زيره سبز را در آب برنج خامخيس کرده و سپس مايع بدست آمده را قطره قطره روي زخم چشم بريزيد.
زيره سبز حاوي ماده اي موسوم به «تيمو کوئينون» هستند که اين ماده نيز به نوبه خود تکثير سلول هايي را که در سرطان پروستات نقش دارند، کنترل مي کند
مصارف ديگر
با توجه به اثرات ضد ميكروبي اسانس زيره سبز كه به اثبات رسيده در صنايع غذايي كاربرد دارد. از زيره در تهيه نان‌هاي محلي و صنعتي نيز استفاده مي‌کنند و همچنين آن را براي نگه‌داري انواع کنسروها و گوشت‌هاي قرمز و سفيد به کار مي‌برند.
زيره سبز قدرت مقابله با انواع آلودگي‌هاي باکتريايي و قارچي را نيز دارد و براي همين در صنايع غذايي مورد استفاده فراوان قرار مي‌گيرد.
اثر عصاره روغني زيره سبز بر روي چهار نوع باكتري ، استافيلوكوكوس اورئوس ، باسيلوس سرئوس ، اشرشياكلي و ليستريا مونوسيتوژنز بررسي شده و حداقل غلظت مهاري آن 37/0 تا 3 ميلي گرم د هر ميلي ليتر برآورد شده است .
اثرات بالقوه ضدليستريايي اسانس زيره سبز در پنير سفيد ايراني مشخص شده كه قابل پذيرش مصرف كنندگان و سازمان مسئول ملي وبين المللي دخيل در امر بهداشت غذايي ، در مقايسه با ساير تركيبات افزودني شيميايي مي باشد .
و اين امر در مدت زمان نگهداري پنير موثر ميباشد.
زيره سبز بعلت فراواني ترپنها و ماده موثر كومين آلدئيد يكي از مهمترين آنتي اكسيدانهاي قوي به شمار مي رود .
بررسيها نشان داده است تركيبات پلي فنليك گياه زيره داراي خاصيت آنتي اكسيداني بوده و بر مهار گليكوزيلاسيون پروتئين ، هموگلوبين و آلبومين موثر است . از اين خاصيت گياه زيره ميتوان در آبزي پروري در خوراك ماهي قزل آلا استفاده كرد و ميزان پراكسايد توليد شده در خوراك را تا مقادير بيشتري كاهش داد .
پيشنهاد شده مقادير 25 و30 گرم آرد زيره به ازاي هر كيلوگرم خوراك قزل الا بكار برده شود تا اثرات آن در كاهش پراكسايد ثبت گردد .
آنچه مسلم است افزايش استفاده از زيره در خوراك با در نظر گرفتن ميزان فيبر آن در جيره بايد در نظر گرفته شود .
موارد منع مصرف
زيره سبز بدليل قاعده آور بودن بهتر است در دوران بارداري با احتياط مصرف شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

دو × سه =

فهرست