زیره سبز

زيره سبز
زیره ی سبز( Cuminum cyminum L) گیاهی است از خانواده جعفري ، بوته ای و علفی به ارتفاع حداکثر نیم متر. ساقه این گیاه راست و دارای انشعابات دوتایی است.ریشه ی آن باریک و بلند و به رنگ سفید است. برگ ها به خاطر تقسیمات و بریدگی های زیادی باریک و نخی شکل هستند و به صورت متناوب بر روی ساقه قرار گرفته اند. گل ها  کوچک به رنگ  سفید و گاهی صورتی می باشند که مجموع آن ها به صورت چتر مرکب در انتهای ساقه قرار گرفته اند میوه ها دوکی شکل ،خورجينك تخم مرغي پهن يا قلبي شكل و نا شكوفا مي باشد.ميوه ها  سبز کم رنگ مایل به خاکستری هستند . طعم آن قوي وكمي تلخ مزه است و داري بوي معطري مي باشد.
غیر از میوه، قسمت های دیگر گیاه نیز معطر است. قسمت مورد استفاده ی این گیاه، میوه های آن است که سرشار از اسانس می باشد.
محل رويش
زيره سبز بومي مناطق مركزي و جنوبي آسيا بوده و در چند كشور از جمله هند ، پاكستان ، تركيه ، ايران  و اسپانيا  كشت مي شود .
كاشت اين گياه در ايران در استانهاي خراسان ( سبزوار، نزدیک مشهد و اطراف سرخس)، سمنان ، يزد ، كرمان ، مركزي ، آذربايجان شرقي و سيستان وبلوچستان به صورت ديم و آبي صورت مي گيرد.
تركيبات
قسمت مهم مورد استفاده اين گياه ميوه آن است كه شامل روغن (7%) ، رزين (13%) ،اسانس (5/2%) و آلورن است .
كنجاله زيره سبز نيز غني بوده و حاوي  پروتئين(%7/18) ، كربوهيدرات (26%) ، روغن (10%) و مقداري كلسيم ، فسفر و آهن است .
اسانس زيره سبز شامل تركيباتي از كومين آلدئيد ، پاراسيمن ، بتاپينن و گاماترپينن مي باشد كه بيشترين ومهمترين آنها  كومين آلدئيد مي باشد .
چنانچه دانه ها پودر شوند، اسانس آن تا حدود 50 درصد کاهش می یابد و در صورتی که مدت آسیاب کردن بیش از یک ساعت باشد، کاهش میزان اسانس از این هم بیشتر خواهد بود دانه های زیره ی سبز حاوی تعداد زیادی اسید آمینه ی آزاد، تعدادي فلاونوئیدهای گلوکزیدی از جمله مشتقاتی از آپی ژنین و لوتئولین است  ترکیبات دیگر اسانس هیدروکربن های منوترپنی و سزکویی ترپنی است
یکی از بهترین نشانه های مرغوبیت و کهنه نبودن دانه ها، وجود دو ماده کومین آلدهید و 3- پارامنتن 7- آل  به مقدار قابل توجه در اسانس زیره ی سبز است .
خواص درماني
زيره سبز قابض و خشك كننده است .  ضد تشنج و ضد بيماري صرع است .
تقويت كننده معده است ، براي دفع گاز معده و روده موثر است ، سوء هاضمه را برطرف مي كند ، ادرارآور است ،براي رفع قطرع قطره ادرار كردن زيره تفت داده شده را با آب بخوريد .زيره  قاعده آور است .
درصورت جمع شدن شير در پستان زنان شيرده ضماد زيره را روي پستان قرار دهيد .
براي رفع نفخ و دل درد اطفال شيرخوار اسانس زيره را با روغن بادام روي شكم آنها ماساژ دهيد .
 براي برطرف كردن دندان درد دم كرده زيره را در دهان مزمزه كنيد .
براي جلوگيري از خونريزي بيني ، زيره سبز را در سركه خيس كرده و جلوي بيني بگيريد و استشمام كنيد يا چند قطره در بيني بچكانيد .
جوشانده دانه وبرگ گياه طعم تندي دارد و برطرف كننده التهابات تنفسي مي باشد و براي رفع برونشيت مفيد است .  خاصیت ضد عفونی کننده زیره سبز می‌تواند در افزایش ایمنی بدن موثر باشد، به همین دلیل یک ماده غذایی مفید برای درمان آنفلوانزا به حساب می‌آید
برای التیام زخم چشم ، دانه های له شده زیره سبز را در آب برنج خام  خیس کرده و سپس مایع بدست آمده را قطره قطره روی زخم چشم بریزید.
زيره سبز حاوی ماده ای موسوم به «تیمو کوئینون» هستند که این ماده نیز به نوبه خود تکثیر سلول هایی را که در سرطان پروستات نقش دارند، کنترل می کند
مصارف ديگر
باتوجه به اثرات ضد ميكروبي اسانس زيره سبز كه به اثبات رسيده در صنايع غذايي كاربرد دارد. از زیره در تهیه نان‌های محلی و صنعتی نیز استفاده
می‌کنند و همچنین آن را برای نگه‌داری انواع کنسروها و گوشت‌های قرمز و سفید به کار می‌برند.

زیره سبز قدرت مقابله با انواع آلودگی‌های باکتریایی و قارچی را نیز دارد و برای همین در صنایع غذایی مورد استفاده فراوان قرار می‌گیرد.
اثرعصاره روغني زيره سبز بر روي چهار نوع باكتري ، استافيلوكوكوس اورئوس ، باسيلوس سرئوس ، اشرشياكلي و ليستريا مونوسيتوژنز بررسي شده و حداقل غلظت مهاري آن 37/0 تا 3 ميلي گرم د هر ميلي ليتر برآورد شده است .
اثرات بالقوه ضدليستريايي اسانس زيره سبز در پنير سفيد ايراني مشخص شده كه قابل پذيرش مصرف كنندگان و سازمان  مسئول ملي وبين المللي دخيل در امر بهداشت غذايي ، در مقايسه با ساير تركيبات افزودني شيميايي مي باشد . و اين امر در مدت زمان نگهداري پنير موثر ميباشد.
زيره سبز بعلت فراواني ترپنها و ماده موثر كومين آلدئيد يكي از مهمترين آنتي اكسيدانهاي قوي به شمار مي رود .
بررسيهانشان داده است تركيبات پلي فنليك گياه زيره داراي خاصيت آنتي اكسيداني بوده و بر مهار گليكوزيلاسيون پروتئين ، هموگلوبين و آلبومين موثر است . ازاين خاصيت گياه زيره ميتوان در آبزي پروري  در خوراك ماهي قزل آلا استفاده كرد و ميزان پراكسايد توليد شده در خوراك را تا مقادير بيشتري كاهش داد . پيشنهاد شده مقادير 25 و30 گرم آرد زيره به ازاي هر كيلوگرم خوراك قزل الا بكار برده شود تا اثرات آن در كاهش پراكسايد ثبت گردد .
آنچه مسلم است افزايش استفاده از زيره در خوراك با در نظر گرفتن ميزان فيبر آن در جيره بايد در نظر گرفته شود .
موارد منع مصرف
  زيره سبز بدليل قاعده آور بودن بهتر است در دوران بارداري با احتياط مصرف شود.