گزنه

گزنه

گزنه گياهي است علفي ، چند ساله و داراي ساقه هاي راست به ارتفاع 5/0 تا 1 متر و حتي بيشتر كه غالبا در اماكن مخروبه ، باغها و نقاط مرطوب خارج شهر ، به حالت خودرو مي رويد و شامل واريته هاي   U.pilulifera،  L U.urens  ،  Urtica dioica,U.kiovensis rogoff ،U.cannabinal ،U.membranacea Poirاست.
در بين اين واريته هاي مختلف Urtica dioca  و U.urens L   بعنوان گياهان دارويي از زمانهاي بسيار دور مورد توجه قرار داشته اند.
گزنه اعضاي پوشيده از تارهاي مخروطي شكل و گزنده دارد كه در صورت لمس كردن ، محتويات سوز آور آن در پوست بدن وارد مي گردد كه توليد خارش و سوزش مي كند و شايد به همين دليل آن را گزنه ناميده اند .
برگها، سرشاخه‌های گلداروریشه گزنه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
محل رويش
مقدار مواد موثره گياهان دارويي به طور عمده تحت تاثير متغيرهاي طبيعي در محيط زيستشان قرار مي گيرد ، ارتفاع از سطح دريا بعنوان فاكتور محيطي با بعضي از تركيبات تشكيل دهنده گزنه همبستگي بالايي دارد.
اگر چه ميزان متابوليتهاي ثانويه تحت كنترل ژنها مي باشد ولي مقدار و تجمع آنها به طور قابل توجهي تحت تاثير شرايط محيطي است .
ارديبهشت تا خرداد بهترين زمان برداشت براي گياه وحشي گزنه با حداكثر تركيبات دارويي مي باشد
استان مازندران يكي از مناطق مستعد كشور و داراي رويشگاه هاي مناسب و متنوع براي رويش گونه هاي مختلف گزنه مي باشد.
تركيبات
مواد موثره موجود در گزنه شامل : تانن ، موسيلاژ ، نيترات پتاسيم و كلسيم ، تركيبات آهن دار ، اوريتسين ، ويتامين c  ، اسيد فرميك ، اسيد فنوليك ، آلومنيوم ، منيزيم و غيره مي باشد .
گزنه داراي تركيباتي مانند پالمتيك اسيد ، لينولئيك اسيد ، فروليك اسيد ، اسكوپلتين ، سرتونين، سيتوسترول مي باشد 
كومارين نيز يكي از تركيبات موجود در گزنه مي باشد كه داروي كشنده جانوران جونده مثل موش محسوب مي شود .
خواص درماني
در مطالعات مختلف اثر ضد باكتريايي گزنه بر باكتري استافيلوكوكوس به خوبي نشان داده شده است.
Janssen   و همكاران(1389) عصاره گزنه را بر روي رشد باكتريهاي استافيلوكوكوس اورئوس ، استافيلوكوكوس اپيدرميس ، استرپتوكوكوس پايوژنز مورد بررسي قرار دادند و بيان كردند عصاره گزنه قادر به ايجاد هاله عدم رشد بر روي محيط كشت باكتريهاي مذكور مي باشد. 
دالگر و همكاران (2004) ثابت كردند گزنه بر روي اشرشيا اثر ضد باكتريايي ندارد .
عصاره گياه گزنه جانشين مناسبي براي مواد افزودني شيميايي در كنترل بيماريهاي قارچي در گياهان مي باشد ، قارچها درعصاره گزنه رشد كمتري دارند.
مطالعه گزنه گونه :     Urtica dioica L  نشان داده اختلال چربي خون را تنظيم و ساختار مواد شيميايي را در كبد حيوانات بهبود مي بخشد .
گزارشهاي متنوع از كاربرد و مصرف گزنه در كنترل ديابت ،سرطان پروستات ، التهاب آرتريت رماتوييد و رينيت آلرژيك در طب سنتي وجود دارد.
اخیراً حلقه‌های پپتیدی ای از عرق گزنه جداسازی شده است که نام اختصاری گزلین دارند (ترکیبی از گزنه+انسولین) این حلقه‌ها که اثر ضد دیابت رابه آن‌ها نسبت می‌دهند قادرند با روی هم قرار گرفتن ایجاد منفذ(pore) نموده و گلوکز را به درون سلول انتقال دهند. تحقیق فوق در دانشگاه‌های تهران و تورنتو کانادا صورت پذیرفته.
 مداوای مجاری ادرار(پروستات) درمان دستگاه تنفسی ، کاتاره معده، ضد قند خون، افزایش دهنده گلبولهای قرمز خون.
 صرف نظر از جنبه‌های خوراکی که به صورت پخته همانند اسفناج خورده می‌شود و سرشار از مواد معدنی و مغزی است این گیاه حاوی ماده‌ای به نام سکرتین است که بهترین عامل جهت تحریک و به کار انداختن غدد ترشحی هاضمه در معده، روده، کبد، لوزالمعده وکیسه صفرا است. خاصیت مهم دیگر آن کمک به ساخته شدن گلبولهای سرخ و در نتیجه تنفس مناسب سلولهای بدن است.
ضد اسهال است به ویژه در اسهالهای خطرناک که در هنگام شیوع  وبا پیدا می‌شود بکار می‌رود، خونروشها (خون روش بینی، سینه وانواع دیگر) و خلط‌های ناراحت‌کننده (در سرماخوردگی وگرفتگی مجاری تنفسی) را آرام می‌کند.
 مقوی است وبه مادران شیرده جهت زیاد شدن شیر کمک می‌کند وعادت ماهانه زنان را تنظیم می نمایدویاچنان تأثیری دارد که اگر قاعده گی بطور غیرطبیعی قطع شود مجددأ آن را برقرارمی کند. خون را تصفیه کرده وضدکرم است. استعمال خارجی آن درموارد رماتیسم موفقیت آمیزبوده است. غرغره دهان با فراورده دارویی این گیاه یک ماده ضروری جهت ضدعفونی کردن دهان، رفع ورم و جراحات لثه ومداوای آنژین به شمار می‌رود، لوسیون و کمپرس‌های گزنه در مراقبت‌های زیبایی مانندتمیزکردن پوست، از بین بردن آکنه، اگزماوجلوگیری از ریزش موی سر به کارمی رود.
فنولی و کافئیک اسید موجود در مواد مترشحه برگ گزنه قادر به مهار سنتز اسید آراشیدونیک و متابولیتهایش می‌باشد. اسید فنولیک سنتز لکوترین B4 را نیز مهار می‌کند. امروزه خواص ضد آلرژی گیاه گزنه ثابت شده است. به گونه‌ای که این گیاه اثر مهاری بر آنزیمهای لیپواکسیژنازو سیکلواکسیژناز دارد. این دو آنزیم مسئول تبدیل اسید آراشیدونیک به پروستا گلاندینها و لکوترینها می‌باشد. استفاده از این گیاه در رینیت آلرژیک بسیار مؤثر بوده است.[۲]
از طرف دیگر پژوهش‌های متخصصان میکروبیولوژی نشان می‌دهد که گیاهان وحشی مانند گزنه به دلیل آنکه در شرایط سخت رشد می‌کنند انرژی بسیار زیادی دارند. ارتعاشات درون سلولی بدن یک انسان سالم ۷۰ مگاهرتز است. این ارتعاشات در سلول‌های یک بافت سرطانی به ۴۰ مگاهرتز کاهش پیدا می‌کند . زمانی که ارتعاشات به زیر ۴۰ مگا هرتز سقوط می‌کند سلول کم‌کم می‌میرد.
 سلول‌های گوشت مرغ پخته و همبرگر ارتعاشاتی بین ۳ تا ۵ مگا هرتز دارند در حالی که سبزیجات تازه و جوانه گندم برگ کاهو ۷۰ مگاهرتز ارتعاشات دارند.
گیاهان وحشی مانند گزنه انرژی بسیار زیادی دارند زیرا در شرایط سخت رشد می‌کند. 
موارد منع مصرف
به طور كلي مصرف گياه گزنه با دوز 75 ميلي گرم بر كيلوگرم به مدت 28 روز باعث كاهش غلظت سرمي هورمون تستوسترون مي شود و همچنين باعث كاهش وزن بدن و وزن بيضه ها مي شود. 
مصرف گزنه با دوز 75 ميلي گرم بر كيلوگرم باعث كاهش تعداد سلولهاي اسپرماتوگوني ، اسپرماتوسيت اوليه ، اسپرماتيد ،لايديگ و تراكم اسپرم مي شود و توليد اسپرم را كاهش مي دهد.