بهارنارنج

بهارنارنج
بهارنارنج به گلهاي درخت نارنج گفته مي شود كه در فصل بهار شكوفه داده و بايد قبل از پژمردن برداشت شود .
نارنج با نام علمي Citrus aurantium  درختي است به ارتفاع 4 -6 متر   هميشه سبز ، بدون كرك ، دراي تيغهاي بلند بلند از خانواده Rutaceae با ساقه‌اي داراي پوست تقريباً صاف متمايل به خاکستري؛ ‌برگ‌هاي پايا، متناوب  با انتهاي نوکدار، کناره‌هاي دالبري،‌ به رنگ سبز تيره و براق ميباشد، سطح پوست ميوه ناصاف و داراي برجستگي‌هاي کوچک به رنگ زرد نارنجي و گوشت ترش و نسبتاً تلخ است.
گل‌هاي بهار نارنج به صورت منفرد و يا چندتايي در طول محور شاخه‌ها قرار گرفته‌اند. اين گل‌ها، معطّر، ترد و شکننده هستند و واجد کاسه‌اي با 5 لوب و جامي سفيدرنگ متشکل از 5 گلبرگ مي‌باشند. گلبرگ‌هاي ضخيم آن، زبانه‌اي‌شکل، به رنگ سفيد متمايل به زرد است که بر روي آنها حفره‌هاي ترشحي اسانس را به روشني مي‌توان مشاهده‌ نمود. گل‌هاي نارنج به نام بهار نارنج در ايران مشهور است که قسمت مهم مورد استفاده آن مي‌باشد. در اواسط بهار گل‌هاي نارنج شکفته مي‌شوند و سريعاً ريزان مي‌باشند. اين گلها جهت تهيه مربا و عرق بهار نارنج استفاده مي‌شوند. بهار نارنج و عرق آن به عنوان آرام‌بخش و مدرّ مصرف سنتي دارد.
بخش‌هاي طبي: پوست تازه و خشک شده، ميوه، گل‌ها، تخم گياه مي باشد
تركيبات
ترکيبات شيميايي اسانس گل بهارنارنج شامل: لينالول 34%، ليناليل17% استات 6% ، ليمونن 15%، پي‌نن، نروليدل، ژرانيول، نرول، متيل آنترانيلات، ايندول، سيترال، فارنه سول، و جاسمون مي‌باشد.
محل رويش
اين گياه بومي مناطق استوايي آسيا از جمله هند و چين است و در مناطق گرم و نيم‌گرم به خوبي رشد مي‌کند. در اسپانيا، جنوب آمريکا، کاليفرنيا، ‌برزيل، ايتاليا، ‌اسرائيل و همچنين در نقاطي از ايران از جمله استان‌هاي گيلان، مازندران و فارس رويش دارد و امروزه به طور وسيع در ديگر مناطق مثل مديترانه کشت مي‌شود.درخت نارنج در نقاطي از ايران از جمله استان‌هاي گيلان، مازندران و فارس رويش دارد
 تاريخچه:در قرن شانزدهم ميلادي، يک پرنسس ايتاليايي به نام «آنا ماري نرولي» متوجه اسانس حاصل از گل‌هاي گياه شد و از آن براي خوشبو کردن دستکش‌هايش استفاده مي‌کرد. امروزه اسانس گل‌هاي بهار نارنج که به نام «نرولي اويل» در جهان مشهور است از اسانس‌هاي گرانقيمت است.
اين اسانس از سال 1680 تاکنون توسط تقطير استخراج مي‌گرديده است، ولي امروزه آن را با استفاده از حلال‌هاي آلي فرّار به دست مي‌آورند که البته ميزان اسانس حاصل بسيار اندک بوده، از اين رو غالباً مورد تقلب قرار‌ مي‌گيرد.
اسانس نرولي از شکوفه‌هاي اين درخت و واريته Dulcis درکشورهاي ايتاليا، مصر، تونس، مراکش، آمريکا و فرانسه استخراج مي‌شود. انواع اين گياه دارويي در ميان مردم چين همچنان علاقمندان زيادي دارد.
خواص درماني
در طب سنتي بهارنارنج طبيعت گرم داشته و مقوي جسم و روح است.
همچنين پادزهر سم گزندگان، شادي‌بخش، مقوي مغز و ريه و دستگاه گوارش است.
 بوئيدن شکوفه آن مقوي مغز و تحليل‌برنده زکام است.
وعرق آن که ماءالقداح و عرق بهار ناميده مي‌شود، جهت رفع ضعف مغز و گشودن منافذ بدن و رفع نزله‌ها، بسته بودن منافذ استخوان پرويزني، درد سينه، تپش قلب، قولنج، تقويت اشتها و از بين بردن آروغ و نفخ استفاده مي‌شود و با آب کرفس در سنگ گرده و مثانه مؤثر است.
همچنين مصرف آن به همراه مرجان سائيده شده، براي طحال بسيار خوب است.
 مصرف آن از طريق واژن، قاعده‌آور و اصلاح‌کننده وضع رحم است و با شير ماديان به آبستني کمک مي‌کند.
 درموارد اسپاسم به ويژه درد ناحيه شکم کودکان، ضعف اعصاب، بي‌خوابي‌هاي با منشاء عصبي، ضعف جريان گردش خون و ضعف نيروي جنسي استفاده مي‌شود، اما زيادبوئيدن آن موجب بي‌خوابي مي‌شود.
گفته شده است که آشاميدن آن جهت درمان اسهال رطوبي مفيد است و در درمان برونشيت مزمن نيز مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
اثر بهار نارنج در ظرف مسي تا هفت ‌سال و در ظرف شيشه‌اي تا يک سال باقي مي‌ماند .
در دانش گياه‌شناسي جديد موارد استفاده قبلي اثبات‌نشده.
 گل و روغن بهار نارنج، درمان مشکلات معده و عصبي، نقرس، زخم دهان، و آرام‌بخش براي تنش‌هاي عصبي و کم‌خوابي عنوان شده است.
مواردمصرف درماني اسانس: داراي اثر ضد افسردگي و آرام‌بخشي است. همچنين براي نرم‌ کردن پوست‌هاي خشک و جلوگيري از شکنندگي مويرگ‌ها استفاده مي‌شود.
براي اين کار مي‌توان يک يا دو قطره آن را با کِرِم‌ها مخلوط نموده و براي نرمي پوست استفاده کرد.

 تپش قلب، ضعف جريان گردش خون، اسهال مزمن،‌ دردهاي متواتر شکمي، نفخ، اسپاسم، سوء هاضمه، فشارهاي عصبي و ناراحتي‌هاي مربوط به هيجان و عاطفه نيز از موارد مصرف اسانس بهار نارنج هستند.
مهمترين خاصيت دارويي بهارنارنج تاثير آن روي سيستم عصبي بدن است .
بهارنارنج در تقويت معده بسيار موثر است .
تپش نامنظم قلب و اضطراب را از بين مي برد.در  تحريك و تقويت عضلات قلب نقش اساسي داشته و در رفع نارساييها ،ضعف قلب وترومبوز بسيار موثر است .
براي کنترل تشنج‌ها و حمله قلبي هم ازآن استفاده مي شود.
اگر مشكل بي خوابي داريد قبل از خواب مقداري عرق بهارنارنج بنوشيد.
اسانس گلبرگها و اسانس حاصل از تقطير برگ‌ها و شاخه‌هاي جوان، در تهيه ادکلن نيزمورد استفاده قرار مي‌گيرند و همچنين به عنوان ماده معطر در  داروسازي و نوشابه‌سازي نيز مصرف مي‌شوند.
موارد منع مصرف
هيچ ضرر و عوارض جانبي شناخته شده‌اي در ارتباط با استفاده مناسب از دوز دارويي معين شده وجود ندارد.
 توجه: زياده‌روي در خوردن بهارنارنج بويژه در ناشتا كبد را ضعيف مي‌كند و موجب ضعف معده مي‌شود.
زياد بوييدن بهارنارنج نيز بي‌خوابي مي‌آورد و چنانچه عرق آن بيش از يك سال در شيشه بماند خاصيت خود را از دست مي دهد.